Juridische mogelijkheden voor ondernemers tijdens de Coronacrisis

Breda, 23 maart 2020

Na Carnaval zijn we hier in het zuiden niet vreemd van een periode van vasten en onthouding. Meestal kiest men vrijwillig voor deelname aan deze vastentijd, maar op 16 maart 2020 is aan iedereen in Nederland dwingend opgeroepen om zoveel mogelijk thuis te blijven en sociale contacten te mijden. Grote evenementen zijn afgelast en tijdelijk verboden. Omwille van de algemene veiligheid en gezondheid een zeer begrijpelijk beslissing, maar hoe zit het eigenlijk met de aansprakelijkheid voor schade? Hoe bereid u zich als ondernemer goed voor, wetende dat het Coronavirus vermoedelijk nog wel even aanhoudt?

Wanneer evenementen of sociale activiteiten worden afgelast en zelfs verboden door de overheid als gevolg van een wet of maatregel, kan er sprake zijn van “overmacht”. Hieronder vallen de situaties waarin het juridisch gezien onmogelijk is om een gemaakte contractuele afspraak na te komen.

In veel handelscontracten en algemene voorwaarden komen we bepalingen tegen waarin afspraken zijn gemaakt voor situaties die vallen onder overmacht ofwel “force majeure”. We mogen ervan uitgaan dat de meeste afgelaste evenementen al maanden en misschien al wel tenminste een jaar geleden waren gepland. Dat het in december 2019 voor het eerst in China opgedoken coronavirus uiteindelijk zou kunnen leiden tot het afgelasten van grote evenementen in Brabant, was niet bepaald voorzienbaar. Een organisator van een evenement zou het evenement met een beroep op overmacht wellicht voor enkele maanden kunnen opschorten en indien nodig uiteindelijk zelfs volledig kunnen cancelen zonder aansprakelijk te zijn voor de schade die daardoor ontstaat bij leveranciers en artiesten. Helaas zal er uiteindelijk altijd één partij zijn die schade zal lijden als gevolg van een dergelijke situatie. In hele specifieke gevallen zou er nog sprake kunnen zijn van dekking onder een verzekeringspolis, mits dat is overeengekomen.

Wat nu indien u geen afspraken heeft gemaakt over specifieke overmacht situaties? In dat geval volgt uit de wet dat aan de hand van “de verkeersopvattingen” moeten worden beoordeeld of een beroep op overmacht mogelijk is. Simpel gezegd brengt dit criterium met zich mee dat een beroep op overmacht in beginsel is toegestaan, indien de verhindering – zoals als gevolg van het coronavirus – op het moment van het sluiten van de overeenkomst, niet voorzienbaar was en de verhindering alle alternatieve wijzen om alsnog de gemaakte contractuele afspraken na te komen, verhindert.

Als ondernemer wilt u natuurlijk niet achteroverleunen en afwachten totdat het virus weer overwaait. Hoe dient u dan te handelen? Voor het maken van nieuwe afspraken is het van belang om te realiseren dat met de bekendheid van de huidige gevolgen van het coronavirus, overheidsmaatregelen voorzienbaar (kunnen) zijn. Sta daarom langer stil bij de mogelijkheden om te kunnen annuleren in geval van overheidsmaatregelen en leg afspraken over de gevolgen schriftelijk vast. Een beroep op overmacht op grond van de wet zou namelijk in de toekomst minder succesvol kunnen zijn.

Voor mijzelf moet ik vaststellen dat het verlangen naar het voorjaar met de dag toeneemt. Graag neem ik afscheid van de natste maanden sinds de weermetingen in 1901 zijn begonnen. Hoe mooi zou het zijn om weer met de zon op het gezicht, deel te nemen aan de nu verboden sociale activiteiten, met daarbij een biertje in de hand van Mexicaanse origine en te proosten op de gezondheid!

Vragen of reacties? vanloo@vlvr.nl of 076-700 20 20

Auteur: mr. Mark van Loo
advocaat bij Van Loo Van Riel advocaten